چهره‌های اتنوموزیکولوژی،ماریوس اشنایدر

اشنایدر ابتدا به پیروی از استادانش، هورن‌باستل و زاکس، شیوه مکتب برلین را دنبال می کرد. او مانند کورت زاکس پیدایش موسیقی در جهان را به صورت یک واحد می بیند. با این حال، بعدها از این مکتب جدا شد. نشانه‌شناسی موسیقی یکی از موضوعات مورد علایق او نشانه‌شناسی موسیقی در اقوام ابتدایی و تمدن‌های باستان است.

ماریوس اشنایدر[۱] (۱۹۰۳-۱۹۸۲)، اتنوموزیکولوگ آلمانی تبار است. او که دومین فرزند خانواده اشنایدر بود، نوازندگی پیانو، آهنگ‌سازی و فقه اللغه را در استراسبورگ آموخت. سال ۱۹۲۴ به پاریس رفت و در امتحان کنسرتوار پاریس شرکت کرد. اشنایدر تحصیلاتش را در سوربن و برلین ادامه داد.پس از فارغ‌التحصیلی، اشنایدر به عنوان دستیار در کنار هورن‌باستل و زاکس با آرشیو فنوگراف برلین همکاری کرد و سال ۱۹۳۳ به مدیریت این مرکز منسوب شد. از دیگر فعالیت‌های اشنایدر می‌توان به تاسیس بخش اتنوموزیکولوژی در موسسه موسیقی‌شناسی بارسلونا اشاره کرد. اشنایدر که مانند بسیاری دیگر از اندیشمندان آلمانی به واسطه نازی‌ها کشورش را ترک کرده بود، اواسط دهه پنجاه به آلمان بازگشت و از سال ۱۹۵۵ تدریسش را در دانشگاه کلن آغاز کرد. فعالیت‌های اشنایدر در کلن که تا ۱۹۶۸ ادامه داشت به شکل‌گیری جریانی انجامید که برخی آن را مکتب موسیقی‌شناسی تطبیقی کلن می‌خوانند. اشنادر پس از ترک کلن به دانشگاه آمستردام رفت و تا سال ۱۹۷۰ در آن‌جا به تدریس پرداخت.

اشنایدر ابتدا به پیروی از استادانش، هورن‌باستل و زاکس، شیوه مکتب برلین را دنبال می کرد. او مانند کورت زاکس پیدایش موسیقی در جهان را به صورت یک واحد می بیند. با این حال، بعدها از این مکتب جدا شد. نشانه‌شناسی موسیقی یکی از موضوعات مورد علایق او نشانه‌شناسی موسیقی در اقوام ابتدایی و تمدن‌های باستان است. از شناخته شده‌ترین کارهای اشنایدر می‌توان به «تاریخ پلی فونی» اشاره کرد که سال ۱۹۳۴ در برلین منتشر شد. همچنین، او نویسنده بخش موسیقی اقوام کم سواد در کتاب «تاریخ نوین موسیقی آکسفورد» (۱۹۵۷) است.

اشنایدر در مقاله‌ای که ۱۹۳۸ می‌نویسد فرهنگ بدوی را به سه گروه شکارگر، کشاورز و شبانی تقسیم‌بندی می‌کند. او برمبنای همین تقسیم‌بندی سه‌گانه سه نوع موسیقی را نیز برای فرهنگ‌های بدوی گروه‌بندی می‌کند. ۱- موسیقی قبایل شکارگر: اشنایدر می‌گوید موسیقی این گروه مانند اعلام است و تابع ریتم آزاد و ایراسیونل یا ساختار زبان است. در این موسیقی زیر و بمی زیاد مشخص نیست و متر، مهمترین عامل تایین کننده فرم در موسیقی این گروه است. ۲- موسیقی قبائل کشاورز: سبک موسیقی لیدوار از نوعی نظم تنال تبعیت می‌کند و فرم های موسیقی در آن بطور مستقل ظاهر می شوند. ۳- موسیقی قبائل شبانی: این نوع حدواسی میان موسیقی قبائل شکارگر و قبائل کشاورز است. (مسعودیه، ۱۳۸۳: ۲۰)

باید گفت اشنایدر در اتنوموزیکولوژی ایران نیز تاثیرگذار بوده است. چرا که، محمدتقی مسعودیه، استاد فقید اتنوموزیکولوژی دانشگاه تهران که او را پدر اتنوموزیکولوژی ایران نیز می‌دانند، شاگرد اشنایدر است. او دکترای خود را در موزیکولوژی و اتنوموزیکولوژی از دانشگاه کلن دریافت کرد. هومان اسعدی از شاگردان مسعودیه در یادداشتی که بهمن ۱۳۷۷ به مناسبت فوت استادش در همشهری منتشر کرد می نویسد: «دکتر مسعودیه‌ همواره از ماریوس شنیدر به عنوان بزرگترین آموزگار خود در زمینه موسیقی‌شناسی تطبیقی و اتنوموزیکولوژی یاد می‌کرد.» به این ترتیب آموزه‌های مکتب موسیقی‌شناسی تطبیقی کلن و اشنایدر وارد فضای آموزشی و تفکری ایران ‌شد.

برای مطالعه گوشه‌ای از نگاه اشنایدر به موسیقی اقوام بدوی مراجعه کنید به مقاله «انسان شناسی دندان» نوشته روبرتو لیونتی، ترجمه ناصر فکوهی در انسان‌شناسی و فرهنگ.

[۱] Marius Schneider

منابع

حجاریان، محسن. (۱۳۸۵) مقدمه‌ای بر موسیقی‌شناسی قومی، تهران، پژوهشگاه میراث فرهنگی و کتاب سرای نیک.

مسعودیه، محمدتقی. (۱۳۸۳) مبانی اتنوموزیکولوژی، موسیقی‌شناسی تطبیقی. چاپ دوم. تهران: سروش.

ماریوس اشنایدر در ویکی‌پدیا آلمانی، فرانسوی

ناگه شنوی خبر، هومان اسعدی، همشهری، ۲۸ بهمن ۱۳۷۷

نویسنده: حامد جلیلوند

Related Posts

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *